Data dodania: 26-03-2018


Cała prawda o fluorze

Przeglądając fora internetowe pacjentów z łatwością można znaleźć i przeczytać o dwóch najbardziej popularnych obecnie medycznych teoriach spiskowych. Pierwsza z nich jest już powszechnie znana i dotyczy oczywiście rzekomej szkodliwości szczepień ochronnych. Drugi „spisek”, równie mocno rozgrzewający fora, dotyczy domniemanej szkodliwości stosowania past z fluorem. Siła lobby anty-fluorowego wzrosła do tego stopnia, że na jednej z większych konferencji dentystycznych obdarowano lekarzy tubką pasty do zębów…. bez fluoru.

Strach przed fluorem wynika niewątpliwie z braku wiedzy, a atmosferę podgrzewają swoimi pseudonaukowymi wywodami domorośli internetowi „uczeni”.  Fakty są jednak takie, że jak dotąd nie ma innej substancji, która równie skutecznie jak fluor przeciwdziałałaby rozwojowi próchnicy. Przy czym działanie profilaktyczne i lecznicze fluoru jest szeroko udokumentowane naukowo i nie podlega dyskusji, czy wątpliwości.

Jednocześnie, zgodnie ze stanowiskiem polskich ekspertów dotyczącym indywidualnej profilaktyki  fluorkowej próchnicy, fluor jest bezpieczny dla zdrowia, jeśli stosowany jest w odpowiednich dawkach. Aby uniknąć przedawkowania fluoru i potencjalnego rozwoju fluorozy zębów, odchodzi się zatem od metod powszechnych, endogennych ( takich jak np. sztuczne fluorkowanie wody pitnej),  na rzecz profilaktyki indywidualnej, egzogennej.

Należy podkreślić, że fluorozą zębów zagrożone są zęby w trakcie aktywnej fazy mineralizacji, czyli u dzieci w wieku do lat sześciu. Obliczając zapotrzebowanie pacjenta na suplementacje fluorkową, pod uwagę bierze się zatem jego wiek oraz zawartość fluoru w wodzie pitnej. Ważna jest również wielkość ekspozycji na fluor w powszechnie stosowanych środkach do higieny jamy ustnej oraz stopień ryzyka rozwoju próchnicy.

W polskim umiarkowanym klimacie, optymalnym poziomem fluoru w wodzie pitnej jest 0.5-1 mg F/litr. W Łodzi, według danych Zakładu Wodociągów i Kanalizacji sp. zoo., w grudniu 2017 r. poziom fluorków w wodzie wodociągowej wynosił: 0.12-0.18  mg F/litr. Podobne poziomy odnotowywano w próbkach wody pobieranej z innych, lokalnych źródeł - najwyższe wartości sięgały  0.24 mg F/litr. Dzienne zapotrzebowanie na fluor zależy od wieku i wynosi od 0.5 mg dla dzieci w wieku 6-12 miesięcy do 3 mg dla 18-latków. W ramach profilaktyki próchnicy potrzebna jest zatem suplementacja fluoru.

U dzieci przebywających na obszarach z optymalnym lub niższym poziomem fluoru w wodzie pitnej rekomenduje się wprowadzanie past do zębów zawierających 1000 ppm fluoru, już od wyrznięcie się pierwszego zęba mlecznego. Jednocześnie dawkę fluoru należy kontrolować ilością nakładanej pasty na szczotkę, która do trzeciego roku życia powinna być znikoma. Dopiero w wieku 3 - 6 lat ilość pasty powinna odpowiadać ziarnu groszku.

Dwukrotne na dzień szczotkowanie zębów z użyciem pasty z fluorem jest podstawą profilaktyki próchnicy. Należy tu wspomnieć, że ustawa z 2013 roku wprowadziła obowiązek przeprowadzania  w szkołach podstawowych grupowego szczotkowania zębów, nadzorowanego przez pielęgniarki i higienistki stomatologiczne. Szczotkowanie odbywa się w schemacie „sześć razy w roku, w odstępach co sześć tygodni”.

Płukanki, żele i pianki, zawierające fluor, mogą być wprowadzone dopiero po ukończeniu szóstego  roku życia. Nie ma natomiast ograniczeń wiekowych przy stosowaniu lakierów fluorkowych w ramach profesjonalnej profilaktyki próchnicy w gabinecie stomatologicznym.  Fluoryzacja kontaktowa jest świadczeniem gwarantowanym przez NFZ  i przysługuje  cztery razy w roku dzieciom do osiemnastego  roku życia oraz jednokrotnie w dziewiętnastym roku życia.

Jeśli chodzi o stosowanie tabletek lub kropli fluorkowych, to według rekomendacji zespołu polskich ekspertów z zakresu stomatologii dziecięcej wynika, że formę tę można rozważyć jedynie ze wskazań szczególnych ( np. u osób niepełnosprawnych) oraz niekiedy u dzieci w wieku powyżej trzech lat, z wysokim ryzykiem próchnicy, zaniedbanych, przy poziomie fluoru w wodzie pitnej poniżej <0,3mg. Metoda ta nie jest zalecana u dzieci, u których prowadzone jest regularne dwukrotne na dzień szczotkowanie zębów pastą z fluorem oraz u dzieci poniżej lat trzech.

Niewątpliwie odpowiednia profilaktyka, wdrożona od najmłodszych lat, może uchronić od wielu powikłań zdrowotnych i finansowych w wieku późniejszym. Trudno zrozumieć zatem pobudki osób, które odrzucając fakty poparte rzetelną wiedzą, namawiają innych do szkodzenia zdrowiu swojemu i swoich najbliższych.

Patrycja Proc

 

Żródło: D. Olczak-Kowalczyk, M. Borysewicz –Lewicka, B. Adamowicz-Klepalska, T. Jackowska, U. Kaczmarek: „Stanowisko polskich ekspertów dotyczące indywidualnej profilaktyki fluorkowej choroby próchnicowej u dzieci i młodzieży”, „Nowa Stomatologia” 2016; 21(1), s. 47 - 73.