Data dodania: 25-08-2019


Nowotwór każdego wieku

„Panaceum” rozmawia z prof. Arkadiuszem Jeziorskim, kierownikiem Kliniki Chirurgii Onkologicznej UM w Łodzi, Konsultantem Krajowym w dziedzinie chirurgii onkologicznej

 

„Panaceum”: - Dużo mówi się o tym, że czerniak stanowi ogromne zagrożenie dla mieszkańców Australii, czy Kalifornii, gdzie występuje bardzo duże nasłonecznienie, a większość mieszkańców ma jasną karnację. Na ile czerniak stanowi dziś zagrożenie także dla mieszkańców Polski, w tym Łodzi?

 

Prof. Arkadiusz Jaziorski: - W Stanach Zjednoczonych jest to czwarty pod względem częstotliwości występowania nowotwór. Jeśli spojrzymy na statystykę w Polsce, to pod względem epidemiologicznym czerniak nie jest najpoważniejszym problemem. Polska należy do krajów o średniej częstotliwości zachorowań, mamy około czterech tysięcy nowych zachorowań w roku. Problemem jest jednak niska wyleczalność i znaczny wzrost zachorowań w ostatnich latach. W 2010 r. mieliśmy trzykrotnie więcej zachorowań niż trzydzieści  lat wcześniej. To największa dynamika przyrostu zachorowań w Polsce wśród wszystkich nowotworów.

 

- Co ma na to wpływ?

 

- Kilka czynników. Z jednej strony istotna jest większa wykrywalność czerniaka. Coraz więcej się o nim mówi, dzięki działalności Akademii Czerniaka znacznie poprawiła się świadomość społeczeństwa. Organizowane są akcje bezpłatnych badań dermoskopowych, podczas których dermatolog lub onkolog ogląda zmiany na ciele. Zajęcia na temat rozpoznawania czerniaka prowadzone są już w szkołach podstawowych. Z drugiej strony wpływ na większą zachorowalność na ten nowotwór ma nasz styl życia. Wyjeżdżamy za granicę, nawet kilka razy w roku, także zimą. Wystawiamy się wtedy na promieniowanie UV. Do tego dochodzi wieloletnie opalanie w solarium. Dopiero od zeszłego roku funkcjonuje w Polsce ustawa, w której zakazano dzieciom i młodzieży do lat osiemnastu korzystania z solarium. Bo to właśnie młoda skóra jest najbardziej narażona na uszkodzenia promieniami UV. Choć popularność solariów w Polsce nieco zmalała, nadal mamy ich ponad cztery tysiące.

 

- Czy czerniak to nowotwór ludzi młodych czy starszych ?

 

- Tak jak rak piersi występuje przede wszystkim u kobiet w wieku 50 - 69 i w tym przedziale wiekowym realizowane są programy profilaktyczne, a rak żołądka to nowotwór ludzi starszych, to w przypadku czerniaka nie możemy podać grupy wiekowej najczęstszego występowania. Występuje on zarówno u młodzieży, jak i osób starszych. To nowotwór każdego wieku. Na dodatek nie dotyczy tylko skóry, może on wystąpić na błonie śluzowej przewodu pokarmowego, zarówno jamy ustnej, jak i odbytnicy, a także w obrębie siatkówki oka.

 

- Podczas konferencji rozmawialiśmy o badaniach dermoskopowych, które powinno się wykonywać profilaktycznie raz w roku. Czy w ten sposób wykrywa się najwięcej przypadków czerniaka?

 

- Czerniak jest nowotworem, który w ponad 90% przypadków występuje na skórze, stąd jego rozpoznanie powinno być stosunkowo łatwe, ponieważ jest on widoczny w badaniu klinicznym. Badanie dermoskopowe, refundowane przez NFZ,  daje jednak możliwość wykrycia czerniaka już we wczesnej fazie rozwoju, kiedy wyleczalność jest bardzo wysoka..

 

- Jak przebiega leczenie czerniaka?

 

- Przy podejrzeniu czerniaka skóry, pacjent powinien trafić do chirurga, najlepiej ze specjalizacją onkologiczną, gdzie pierwszym etapem postępowania jest wycięcie miejscowe podejrzanej zmiany, z odpowiednim marginesem zdrowej tkanki. Wykonuje się je w gabinecie lub w warunkach szpitalnych. Następnie preparat musi trafić do patomorfologa, żeby postawić rozpoznanie i określić czynniki rokownicze, które wskazują na dalszy sposób leczenia. Po uzyskaniu informacji, jaki jest podtyp i grubość czerniaka, pacjent powinien być skierowany do ośrodka onkologicznego, w którym prowadzone jest leczenie specjalistyczne. Najczęściej jest to poszerzenie zakresu wycięcia ogniska pierwotnego i w uzasadnionych przypadkach biopsja węzła wartowniczego. Podstawą i obowiązującą zasadą powinno być postępowanie w ramach zespołów wielodyscyplinarnych, członkowie których mają wiedzę i doświadczenie w diagnostyce i leczeniu chorych na czerniaki. W Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi jest bardzo dobry ośrodek leczenia czerniaków, gdzie trafiają pacjenci z całego województwa.

 

- Jaka jest wyleczalność tego nowotworu?

 

- W Polsce, w stosunku do Stanów Zjednoczonych czy Europy Zachodniej, jest ona na niskim poziomie. Wyniki leczenia zależą od stopnia zaawansowania tej choroby: wskaźniki pięcioletnich przeżyć we wczesnych postaciach czerniaka wynoszą 70-95%, w stadium regionalnego zaawansowania - 30-70%, natomiast w stadium uogólnienia choroby - 10-20%. Według najnowszych statystyk, z powodu czerniaka umiera w Polsce około tysiąc trzysta osób rocznie.

 

- Jakie są inne, nowocześniejsze  metody leczenia czerniaka i czy dostępność do nich w Polsce jest zbliżona do poziomu do USA, czy Europy Zachodniej?

 

- Wprawdzie główną metodą postępowania jest leczenie chirurgiczne, ale postępu w leczeniu chorych na czerniaki upatrujemy w rozwoju różnych metod leczenia systemowego i terapii celowanej. Trzeba podkreślić, że najnowocześniejsze terapie w czerniaku są już w Polsce dostępne, mamy taż zarejestrowanych coraz więcej leków stosowanych w leczeniu chorych w fazie uogólnienia procesu nowotworowego. Jest to efekt między innymi  aktywności Akademii Czerniaka.

 

Joanna Barczykowska - Tchorzewska