Data dodania: 11-10-2016


Wszystko ze wszystkim jest ze sobą we krwi powiązane…

O wieku XIX zwykle się mawia, że jest to wiek mikrobiologii. A jednak nie sposób pominąć faktu, iż w tym czasie, szczególnie w drugiej połowie wieku, miał miejsce także intensywny rozwój patofizjologii. Przedmiotem żywego zainteresowania wielu badaczy była krew. Badaniami nad jej składem chemicznym i morfologicznym, zajmował się także polski lekarz i filozof - Edmund Biernacki (1866-1911). Urodził się w Opocznie jako syn urzędnika Adolfa Poraj-Biernackiego i Joanny z Baranowskich. Medycynę studiował na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uzyskał dyplom lekarza cum eximia laude. Pracę naukową rozpoczął w Zakładzie Farmakologii u Łazara Thumasa. Tuż po studiach dzięki stypendium z Kasy im. Józefa Mianowskiego wyjechał w podróż naukową za granicę. Tam poznał wielu uczonych. W Heidelbergu pracował u Wilhelma Erba i Wilhelma Kühnego, w Paryżu u Jeana-Martina Charcota i Georges'a Hayema. Po powrocie do Warszawy został ordynatorem w klinice diagnostycznej.

E. Biernacki jako pierwszy zaobserwował związek między szybkością opadania krwinek w osoczu a ogólnym stanem organizmu. Wyniki badań nad szybkością opadania krwinek w zależności od rodzaju schorzenia ogłosił w 1897 r. Od jego nazwiska pochodzi nazwa testu – odczyn Biernackiego (OB). Odkrycie związku pomiędzy szybkością opadania krwinek a niektórymi schorzeniami było poprzedzone jego kilkuletnimi badaniami nad składem chemicznym krwi w stanach chorobowych. A oto fragment jednego z czterech artykułów dotyczących tego zagadnienia, opublikowanych z „Gazecie Lekarskiej” w 1893 r. „Zestawiając dane otrzymane przez badanie chemiczne całkowite krwi (…) widzimy, że krew anemiczna, czyli inaczej krew uboga w hemoglobinę, krew blada, zawiera większą ilość wody, sodu i chloru, a mniejszą potasu, fosforu i żelaza, niż normalna, przy czym z tych składników najmniejszą tendencję ku obniżaniu swej zawartości ma żelazo, najchętniej zaś wahaniom ulega sód. Ważną jest, dalej, okolicznością, że, co dowodzą wszystkie bez wyjątku rozbiory nasze całkowitej krwi, jakieś izolowane zubożenie w pewien z tych składników nie istnieje, że, co najważniejsze, nie istnieje izolowane zubożenie krwi w żelazo. Jeśli mamy zubożenie w żelazo, to zawsze obok tego istnieje zubożenie w potas i fosfor i zwiększenie zawartości wody itp.; fakt ten jest prawdziwym względem wszystkich rodzajów niedokrwistości, czy będziemy mieli do czynienia z blednicą, czy niedokrwistością gruźliczą, nerkową, żołądkową, itd.”.

W 1902 roku E. Biernacki przeniósł się do Lwowa, gdzie objął Katedrę Patologii. Sześć lat potem został profesorem nadzwyczajnym. Z tego okresu pochodzi pierwszy polski podręcznik hematologii pt. "Zarys patologii krwi" oraz praca pt. "Co to jest choroba" z filozofii medycyny. E. Biernacki wraz z Tytusem Chałubińskim i Władysławem Biegańskim zalicza się do współtwórców polskiej szkoły filozofii medycyny.