Data dodania: 4-02-2018


Zakaz konkurencji dla rezydenta? (Prawnik komentuje)

Jarosław Klimek, radca prawny

Jeden ze szpitali, do którego skierowano lekarza celem odbycia specjalizacji w trybie rezydentury, zażądał podpisania przez niego umowy o zakazie konkurencji, uzależniając od tego zawarcie umowy o pracę. Czy jest to zgodne z przepisami?

Umowa o pracę, zawierana przez podmiot prowadzący szkolenie specjalizacyjne z lekarzem odbywającym specjalizację w trybie rezydentury, jest umową o szczególnym charakterze. Jest to umowa zawierana w celu przygotowania zawodowego. Jednostka szkoląca zobowiązuje się przeprowadzić szkolenie specjalizacyjne lekarza w zakresie określonym programem specjalizacji w wykonaniu umowy, którą zawiera ona z ministrem zdrowia. Z natury zatem ten stosunek prawny ma prowadzić do przekazania lekarzowi określonego zakresu wiedzy i umiejętności, które będą mu niezbędne w wykonywaniu zawodu. Jest oczywiste także, że celem nie jest przekazanie tej wiedzy i umiejętności po to, żeby wykorzystywane były one – po zakończeniu specjalizacji – w placówce szkolącej.

Czyli z samej istoty tej umowy wynika, że jest ona zawarta w celu:

- przygotowania zawodowego, a nie świadczenia pracy jako takiej, związanej z  działalnością wykonywaną przez prowadzącego szkolenie pracodawcę i dla osiągnięcia przez niego celu gospodarczego tej działalności,

- kształcenia osoby, która będzie wykonywać czynności na rzecz podmiotów konkurencyjnych wobec jednostki szkolącej,

- realizowania celów publicznych a nie placówki szkolącej, jako że koszty kształcenia ponosi przede wszystkim minister zdrowia.

Jednostka szkoląca nie ma jakiegokolwiek wpływu kogo i na jakich warunkach zatrudnia, bo o tym:

·        kto to jest  – decyduje  wynik postępowania kwalifikacyjnego,

·        co robi  i w jakim zakresie czasowym – określa wyłącznie program specjalizacji,

·        to za ile praca jest świadczona – określa rozporządzenie ministra zdrowia.

Sytuacje, w których jednostka szkoląca nie może realizować lub kontynuować szkolenia specjalizacyjnego, określa ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 160)  i tylko one mogą stanowić podstawę rozwiązania umowy o pracę w celu odbycia specjalizacji.

A skoro podmiot szkolący nie ma wpływu na którykolwiek z elementów umowy o pracę wymienionych w art. 29 Kodeksu prace i będących istotnymi jej składnikami, to nie sposób racjonalnie twierdzić, że ma uprawnienie do modyfikacji treści tego stosunku i uzależnienia jego nawiązania od zawarcia umowy o zakazie konkurencji.

Wzory umów, zawieranych przez podmioty szkolące z ministrem zdrowia są udostępniane publicznie. W umowach tych podmioty szkolące zobowiązują się do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego lekarzy zakwalifikowanych do jego odbywania, skierowanych do obywania tego szkolenia w tym podmiocie. Nie dają one podmiotom szkolącym żądnego uprawnienia do stawiania lekarzom rezydentom, którzy mają odbywać szkolenie w tym podmiotach, jakichkolwiek wymagań, poza określonymi w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty i rozporządzeniu w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów.

Można - oczywiście - twierdzić, że ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty nie określa wszystkich wymagań dotyczących lekarzy rezydentów, bo podlegają oni regulacjom prawa pracy (choćby muszą odbywać szkolenia bhp, czy poddawać się badaniom profilaktycznym), a to z tych przepisów wynika możliwość ograniczenia konkurencyjnej działalności pracowników przez pracodawcę. Ale stanowisko takie jest moim zdaniem błędne z przyczyn opisanych już powyżej.

To samo dotyczy poglądów dotyczących możliwości rozwiązania umowy o pracę (odmowy jej zawarcia), jeśli lekarz rezydent odmawia zawarcia umowy o zakazie konkurencji i to mimo, że znajdują one oparcie w orzecznictwie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2003 r., I PK 411/02). Nie można ich bowiem wprost odnosić do sytuacji lekarza odbywającego specjalizację w trybie rezydentury.

xxx

Wszystkie te powyżej przytoczone argumenty przemawiają zatem za wnioskiem, że nie ma podstaw do uzależnienia zawarcia umowy o pracę w celu  odbycia szkolenia specjalizacyjnego od zawarcia umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy.

Jarosław Klimek,

radca prawny OIL w Łodzi